Kronofogden logotyp

Co może zająć komornik?

Egzekucja oznacza, że komornik podjął decyzję, iż majątek osoby zadłużonej (dłużnika) zostanie wykorzystany do uzyskania pieniędzy do spłaty zadłużenia wobec wnioskodawcy (wierzyciela). Egzekucja odbywa się według pewnej kolejności, a komornik stara się zawsze zajmować majątek tak, aby szkoda dłużnika była jak najmniejsza. Niektórych aktyw nie można zająć, ponieważ dłużnik i jego ewentualna rodzina potrzebują ich do utrzymania się.

Egzekucja

Egzekucja rozpoczyna się zawsze od zbadania przez komornika, jakie aktywa posiada dłużnik. W związku z tym komornik może się zgłosić z zapytaniem do różnych organów władzy/przedsiębiorstw/osób lub np. przyjść do mieszkania dłużnika w ramach tzw. czynności urzędowej (förrättning). Celem tych działań jest zbadanie, czy dłużnik posiada majątek, z którego można dokonać egzekucji. Znaleziony majątek jest natychmiast zajmowany, jeśli jest to fizycznie możliwe. Następnie zajęte aktywa są sprzedawane albo przez komornika, albo przez inną osobę działającą na jego zlecenie. W przypadku egzekucji z wynagrodzenia za pracę, pieniądze wpłacane są do komornika przez pracodawcę. Na koniec komornik rozdziela pieniądze między poszczególnych wierzycieli.

Warunki dokonania egzekucji

Aby komornik mógł dokonać egzekucji z majątku, muszą zostać spełnione
następujące warunki:

  • Majątek musi należeć do dłużnika. Jeśli majątek znajduje się w posiadaniu dłużnika (zazwyczaj w jego mieszkaniu), wówczas komornik zakłada, że dłużnik jest jego właścicielem, jeśli ten nie jest w stanie udowodnić, że jest inaczej. Jeśli majątek znajduje się w innych miejscach, komornik musi udowodnić, że majątek ten należy do dłużnika.
  • Musi istnieć możliwość cesji, tzn. sprzedaży majątku.
  • Majątek musi mieć jakąś wartość. Celem egzekucji jest uregulowanie zapłaty do wierzyciela. Zajmowany majątek musi więc mieć jakąś wartość pieniężną. Muszą to być pieniądze lub coś, co można spieniężyć dzięki sprzedaży.
  • Nadwyżka musi być zasadna. Po potrąceniu dla komornika kosztów sprzedaży, pozostała część zajętego majątku musi stanowić zasadną (słuszną) nadwyżkę względem zadłużenia.
  • Nie można rozdzielać jednostek ekonomicznych. Nie wolno bez szczególnego powodu rozdzielać własności stanowiących całość, ponieważ często są one warte więcej razem, niż sprzedawane pojedynczo. Zabronione jest na przykład zajęcie jedynie silnika od motorówki, nawet jeśli jego wartość w całości pokrywa wysokość zadłużeń. To samo dotyczy np. kół od samochodu.

Rodzaj i kolejność zajmowanego przez komornika majątku

Zazwyczaj obowiązuje następująca kolejność:

  • Gotówka (pieniądze).
  • Należności na rachunkach bankowych i inne aktywa ruchome, które można natychmiast podjąć, np. zwrot od podatku.
  • Wynagrodzenie za pracę. Komornik może postanowić, że część dochodów dłużnika (pensja, emerytura, wynagrodzenie urlopowe itp.) przeznaczana jest bezpośrednio na pokrycie długów. Jeśli egzekucja z wynagrodzenia za pracę prowadzi do tego, że dłużnik spłaci zadłużenie w ciągu trzech miesięcy, wówczas komornik nie wykonuje zazwyczaj dalszej egzekucji majątku.
  • Jednostki uczestnictwa w funduszu i akcje. Po zajęciu jednostek uczestnictwa oraz akcji, komornik zawiadamia bank lub firmę Euroclear. Wpisy do ich rejestrów wskazują, że majątek został zajęty.
  • Pozostały majątek ruchomy. Komornik może np. zająć mieszkanie własnościowe lub wierzytelność dłużnika.
  • Nieruchomości (np. willę, domek letniskowy lub teren przemysłowy). Nieruchomości mogą zostać zajęte, jeśli dłużnik nie spłaci kredytów, pod które je zastawił. Nieruchomość może również zostać zajęta na poczet innych długów, jeśli jej wartość przewyższa wartość kredytu hipotecznego. Zanim komornik dokona egzekucji z nieruchomości, wierzyciele zostają zapytani, czy chcą jej zajęcia, czy też nie.
  • Łodzie, samoloty, sporne wierzytelności i in.

Utrata miejsca zamieszkania przez osobę zobowiązaną do zapłaty

Komornik stara się jak najdłużej uniknąć zajęcia miejsca zamieszkania (mieszkania własnościowego lub nieruchomości), jednak w niektórych przypadkach jest to konieczne, aby móc uregulować zadłużenie — nawet, jeśli sprawa dotyczy niewielkiego długu.

Warunkiem do wykonania egzekucji z miejsca zamieszkania jest uzyskanie po opłaceniu wszystkich kosztów nadwyżki z jego sprzedaży. Nie jest powiedziane, jak duże musi być zadłużenie, aby komornik zajął miejsce zamieszkania.

Czego komornik nie może zająć? (zasada pierwszej potrzeby)

Niektóre aktywa nie mogą zostać zajęte przez komornika. W niektórych przypadkach jest to uzasadnione tym, że dłużnik lub jego rodzina potrzebują ich, aby się utrzymać. Takie aktywa nazywamy artykułami pierwszej potrzeby (beneficieegendom).

Pieniądze, należności na rachunkach bankowych oraz wierzytelności mogą podlegać egzekucji, jeśli pieniądze te nie będą w najbliższym miesiącu potrzebne dłużnikowi i jego rodzinie do utrzymania się. Przez słowo "utrzymanie" rozumie się koszty żywności, czynszu, ubrań oraz inne niezbędne wydatki. Ponadto mogą też zostać wliczone takie wydatki, jak np. konieczne podróże lub szczególny rodzaj opieki.

Decyzja o tym, co należy zaliczyć do artykułów pierwszej potrzeby, podejmowana jest indywidualnie dla każdej sprawy. Oznacza to, że niektóre aktywa mogą w jednej sprawie zostać uznane za artykuły pierwszej potrzeby, a w innej już nie. Zazwyczaj jednak do takich artykułów zaliczane są następujące aktywa:

  • Ubrania (drogocenne futra itp. mogą jednak zostać zajęte)
  • Okulary, zegarki i zwykła biżuteria.
  • Meble oraz inne artykuły i urządzenia niezbędne do prowadzenia domu.
  • Specjalny sprzęt dla osób niepełnosprawnych.

Brak możliwości sprzedaży zajętego majątku

Jeśli nie udało się sprzedać zajętego majątku i zadłużenie wciąż istnieje, wówczas komornik w sytuacjach zwyczajnych podejmuje kolejną próbę sprzedaży. W przypadku jej niepowodzenia komornik uchyla zajęcie, co oznacza, że dłużnik odzyskuje swój majątek.

Vad Kronofogden kan utmäta

Utmätning betyder att Kronofogden har beslutat att något av den skuldsattes (gäldenärens) egendom ska användas för att få in pengar till den skuld han är skyldig dig som är fordringsägare (borgenär). En utmätning följer en viss ordning, och Kronofogden försöker alltid utmäta det som är till minst skada för gäldenären. Viss egendom får inte utmätas eftersom gäldenären och eventuell familj behöver den för sitt uppehälle.

Utmätning

En utmätning börjar alltid med att Kronofogden utreder vilka tillgångar gäldenären har. I samband med det kan vi fråga olika myndigheter/företag/personer eller t.ex. komma till bostaden vid en så kallad förrättning. Syftet är att undersöka om gäldenären har tillgångar som går att utmäta. Det vi hittar tar vi med direkt, om det är fysiskt möjligt.
 
Därefter säljs den utmätta egendomen antingen av Kronofogden eller av någon annan på Kronofogdens uppdrag. Är det fråga om utmätning av lön betalar arbetsgivaren in pengarna till Kronofogden.
 
Till sist fördelar Kronofogden pengarna mellan de olika borgenärerna.
 

Förutsättningar för utmätning

För att Kronofogden ska kunna utmäta egendom måste följande förutsättningar vara uppfyllda:
 

  • Egendomen ska tillhöra gäldenären. Om den finns i gäldenärens besittning  (vanligast i bostaden) förutsätter vi att gäldenären äger den om inte gäldenären kan bevisa något annat. Om egendomen finns på andra ställen ska Kronofogden bevisa att egendomen är gäldenärens.
  • Egendomen ska kunna överlåtas, det vill säga kunna säljas.
  • Egendomen ska ha ett värde. Syftet med utmätning är att borgenären ska få betalt. Det som ska utmätas måste därför ha ett ekonomiskt värde. Det ska bestå av pengar eller något som kan omsättas i pengar genom försäljning.
  • Överskottet ska vara försvarligt. När Kronofogdens kostnader för försäljningen är avdragna ska det som bli kvar av utmätningen ge ett försvarligt (rimligt) överskott till skulderna.
  • En ekonomisk enhet får inte brytas. Tillgångar som hör ihop får inte skiljas åt utan särskilda skäl. Anledningen är att tillgångarna ofta är värda mer tillsammans än summan av delarna om de säljs var för sig. Det är alltså inte tillåtet att utmäta enbart inombordsmotorn i en motorbåt, även om motorns värde i och för sig täcker skulden. Detsamma gäller t.ex. hjulen på en bil.

 

Vad Kronofogden utmäter och i vilken ordning

Normalt gäller följande ordning:

  • Kontanta medel (pengar).
  • Banktillgodohavanden och andra likvida tillgångar som kan lyftas omedelbart. Det är t.ex.skatt att få tillbaka.
  • Lön. Kronofogden kan besluta att en del av gäldenärens inkomst (lön, pension, semesterersättning eller annat) går direkt till skulderna. Om löneutmätningen leder till att gäldenären förväntas kunna betala sin skuld inom tre månader, utmäter Kronofogden vanligen inte fler tillgångar.
  • Fondandelar och aktier. När fondandelar och aktier utmäts meddelar Kronofogden banken eller Euroclear. En registrering där anger att egendomen är utmätt. 
  • Övrig lös egendom. Kronofogden kan exempelvis utmäta en bostadsrätt eller en fordran som gäldenären har.
  • Fast egendom (t.ex. en villa, ett fritidshus eller en industrifastighet). Fastigheter kan utmätas om gäldenären inte betalar de lån fastigheten är pantsatt för. Fastigheten kan också utmätas för andra skulder när den är värd mer än belåningen. Innan Kronofogden utmäter en fastighet tillfrågas borgenärerna om de vill att den ska utmätas eller inte.
  • Skepp, luftfartyg, tvistiga fordringar m.m.

 
Blir den betalningsskyldige av med sin bostad?
Kronofogden försöker i det längsta undvika att utmäta bostäder (bostadsrätt eller fastighet), men i vissa fall krävs det för att skulden ska kunna betalas - även om det rör sig om en mindre skuld.
 
En förutsättning för att Kronofogden ska kunna utmäta är att en försäljning ger ett överskott efter att alla kostnader för den är betalda. Det finns inget som säger hur stor skulden måste vara för att Kronofogden ska utmäta bostaden.
 

Vad Kronofogden inte utmäter (beneficium)

Viss egendom kan Kronofogden inte utmäta. I vissa fall beror det på att gäldenären eller dennes familj anses behöva den för att klara sitt uppehälle. Sådan egendom kallas beneficieegendom.
 
Pengar, banktillgodohavanden och fordringar kan utmätas om det inte framgår att pengarna behövs för gäldenären och dennes familjs försörjning den närmaste månaden. Med försörjning menas mat, hyra, kläder och andra nödvändiga utgifter. Även utgifter för t.ex. nödvändiga resor eller särskild vård kan räknas in.
 
Vad som räknas som beneficieegendom avgörs från fall till fall. Det betyder att en och samma typ av egendom kan räknas som beneficieegendom i ett fall men inte ett annat. Det är dock vanligt att följande egendom räknas som beneficieegendom:
 

  • Kläder. (Dyra pälsar och liknande kan däremot utmätas.)
  • Glasögon, klocka och enklare smycken.
  • Möbler och annat som är nödvändigt för ett hem.
  • Specialutrustning p.g.a.handikapp.

 

Vad händer om det inte går att sälja den utmätta egendomen?

Om den utmätta egendomen inte går att sälja och skulden är kvar gör Kronofogden i normalfallet ett nytt försäljningsförsök. Misslyckas försäljningen upphävs utmätningen, dvs. gäldenären får tillbaka sin egendom.

Dela på Facebook Twittra om sidan Bokmärk på Google Dela på LinkedIn More...
Kronofogden logotyp sidfot

Du kan ringa Kronofogden på 0771-73 73 00 måndag-fredag klockan 8-18

Telefonnummer till växel och kundservice:
0771-73 73 00
Måndag-fredag klockan 8-18.